Women Of Wellbeing
Tinh thần

5 yếu tố nguy cơ khiến trầm cảm tái phát ở người làm việc cường độ cao

20/11/2026 · Đọc khoảng 5 phút

5 yếu tố nguy cơ khiến trầm cảm tái phát ở người làm việc cường độ cao

Rối loạn trầm cảm tái diễn là tình trạng các giai đoạn trầm cảm xuất hiện nhiều lần, xen kẽ những khoảng ổn định. Bệnh không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần mà còn làm suy giảm hiệu suất, các mối quan hệ và chất lượng sống. Với người thường xuyên chịu áp lực chỉ tiêu, nhận diện các yếu tố nguy cơ – giống như nhận diện rủi ro trong một danh mục – là chìa khóa để phòng ngừa tái phát.

1. Rối loạn trầm cảm tái diễn là gì?

Theo Phân loại bệnh quốc tế ICD-10, rối loạn trầm cảm tái diễn thuộc nhóm F33, đặc trưng bởi các giai đoạn trầm cảm lặp đi lặp lại. Thời gian mỗi đợt và khoảng cách giữa các đợt khác nhau ở từng người, từ vài tháng đến nhiều năm.

Ngay cả khi triệu chứng đã thuyên giảm, nguy cơ tái phát vẫn tồn tại. Người bệnh có thể lại gặp buồn bã kéo dài, mất hứng thú, suy giảm năng lượng, rối loạn giấc ngủ hoặc khó tập trung – những biểu hiện ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng làm việc và sinh hoạt.

2. Năm yếu tố nguy cơ

2.1. Áp lực công việc và căng thẳng kéo dài

Hạn chót liên tục, khối lượng việc lớn, áp lực KPI, khó khăn tài chính hay mâu thuẫn với đồng nghiệp có thể đẩy người lao động vào trạng thái căng thẳng mạn tính. Khi không được kiểm soát, stress góp phần khởi phát hoặc làm nặng thêm triệu chứng trầm cảm. Người có tiền sử trầm cảm cần đặc biệt lưu ý khi thấy mình thường xuyên mệt mỏi, mất động lực, bi quan, hoặc khó phục hồi cảm xúc sau giờ làm.

2.2. Rối loạn giấc ngủ và lối sống thiếu điều độ

Thức khuya, ngủ không đủ, ít vận động, ăn uống thất thường ảnh hưởng tiêu cực đến cả sức khỏe thể chất lẫn khả năng điều hòa cảm xúc. Liên tục đánh đổi thời gian nghỉ để hoàn thành công việc khiến cơ thể khó phục hồi. Rối loạn giấc ngủ đồng thời cũng có thể là một triệu chứng của trầm cảm; nếu mất ngủ hoặc ngủ quá nhiều kéo dài kèm tâm trạng suy giảm, nên được đánh giá chuyên khoa.

2.3. Tiền sử trầm cảm và yếu tố di truyền

Người từng trải qua giai đoạn trầm cảm có nguy cơ tái phát, đặc biệt khi đã mắc nhiều đợt. Tiền sử gia đình có người mắc trầm cảm hoặc rối loạn cảm xúc cũng làm tăng nguy cơ. Các yếu tố sinh học, bao gồm hoạt động của hệ dẫn truyền thần kinh trong não, được cho là liên quan đến cơ chế bệnh – nhưng trầm cảm thường là kết quả của nhiều yếu tố kết hợp, không do một nguyên nhân đơn lẻ.

2.4. Sang chấn tâm lý và thiếu nguồn hỗ trợ

Mất người thân, đổ vỡ tình cảm, xung đột gia đình hay trải nghiệm tiêu cực kéo dài có thể tác động sâu sắc đến sức khỏe tâm thần. Nếu đồng thời thiếu sự chia sẻ từ gia đình, bạn bè, đồng nghiệp, người bệnh dễ cảm thấy cô lập và khó tìm được điểm tựa khi triệu chứng quay lại.

2.5. Không tuân thủ điều trị và sử dụng chất kích thích

Tự ý giảm liều, ngừng thuốc chống trầm cảm hoặc bỏ tái khám có thể làm tăng nguy cơ tái phát. Hãy trao đổi với bác sĩ trước khi thay đổi kế hoạch điều trị, kể cả khi đã thấy khỏe hơn. Lạm dụng rượu bia và chất kích thích cũng có thể làm triệu chứng nặng thêm, ảnh hưởng đến giấc ngủ và quá trình hồi phục.

3. Chiến lược hạn chế nguy cơ tái phát

  • Duy trì nền tảng sinh hoạt: lịch sinh hoạt điều độ, ngủ đủ, vận động phù hợp, chủ động kiểm soát căng thẳng.

  • Thiết lập “hạn mức” công việc: sắp xếp thời gian nghỉ, đặt giới hạn rõ ràng giữa công việc và đời sống cá nhân.

  • Giữ kết nối: duy trì quan hệ với những người đáng tin cậy.

  • Tuân thủ điều trị và tái khám theo lịch; nhận diện sớm các tín hiệu như mất hứng thú, buồn bã kéo dài, suy giảm năng lượng, khó tập trung để bác sĩ kịp đánh giá và điều chỉnh phác đồ.

4. Khi nào cần đi khám?

Nếu tâm trạng buồn bã, mất hứng thú hoặc các biểu hiện trầm cảm kéo dài trên hai tuần, ảnh hưởng đến công việc và sinh hoạt, hãy tìm đến bác sĩ chuyên khoa tâm thần. Người từng điều trị trầm cảm và nhận thấy triệu chứng quay lại cũng cần được đánh giá sớm.

Nếu xuất hiện ý nghĩ tự sát hoặc tự làm hại bản thân, hãy tìm trợ giúp y tế khẩn cấp ngay (gọi 115 hoặc đến cơ sở cấp cứu gần nhất) và không ở một mình.

Rối loạn trầm cảm tái diễn có thể ảnh hưởng lâu dài, nhưng phát hiện sớm, điều trị phù hợp và chăm sóc sức khỏe tâm thần liên tục giúp kiểm soát được bệnh. Nghỉ ngơi hay cố làm việc nhiều hơn không phải là giải pháp thay thế cho điều trị chuyên môn khi triệu chứng đã quay trở lại.

Tài liệu tham khảo

Bệnh viện Đại học Phenikaa – Rối loạn trầm cảm tái diễn: https://phenikaamec.com/bh-roi-loan-tram-cam-tai-dien.html

WHO – Phân loại bệnh quốc tế ICD-10, mục F33.

Nội dung được thẩm định chuyên môn bởi Phòng khám Đa khoa Đại học Phenikaa (PhenikaaMEC) – 167 Hoàng Ngân, Hà Nội. Hotline: 024 2222 9966.